Dżwignice są maszynami roboczymi o ograniczonym zasięgu, służącymi do przemieszczania głwonie na niewielkie odległości różnorodnych ładunków ruchem przerywanym w obrębie zakładu wytwórczego, składowiska lub portu. Przerywane ruchy robocze dźwignicy wynikają z potrzeby pobierania, przenoszenia i zwalniania kolejnych ładunków.

Charakterystycznymi częściami dźwignicy są: konstrukcja nośna, przejmująca wszystkie obciążenia, i mechanizm przemieszczania ładunku (napędzany silnikiem elektr. lub rzadziej ręcznie). Podstawowym ruchem roboczym dźwignicy jest podnoszenie (dźwiganie) i opuszczanie ładunku (nosiwa), inne mechanizmy (np. jazdy) i przynależne im części konstrukcji, takie jak: wózki, pomosty, bramy, mosty i obrotowe wysięgnice służą do przemieszczania nosiwa wzdłuż linii prostych lub po łuku, zależnie od potrzeb transportowych lub możliwości technologicznych. Do uchwycenia nosiwa służą: haki, zawiesia,chwytaki, chwytnie, chwytniki elektromagnet., pojemniki, palety, platformy, kubły, kabiny itp. Dźwignicę cechuje różnorodność form konstrukcyjnych.

Do podnoszenia i rzadziej przemieszczania ładunków stosuje się dźwigniki (śrubowe, zębatkowe, tłokowe) oraz cięgniki (wciągarki, wciągniki — podwieszone wciągarki, dźwigi, przyciągarki i wodzarki). Do przemieszczania ładunków po torach i jezdniach zakładów pracy służą wózki widłowe. Rozbudowane dźwignice, np. suwnice, żurawie, linotorowe dźwignice, oprócz mechanizmu podnoszenia mogą mieć inne, bardzo różnorodne mechanizmy i konstrukcje zwiększające ich możliwości ruchowe.